Tác phẩm văn học Việt Nam kinh điển (phần 2)
Phần 2 của loạt bài giới thiệu những áng văn kinh điển Việt Nam, tiếp nối phần 1 với 20 tác phẩm trải dài từ văn học trung đại — hùng văn, truyện truyền kỳ, tiểu thuyết chương hồi — qua dòng lãng mạn Tự Lực Văn Đoàn và hiện thực phê phán trước 1945, đến văn xuôi kháng chiến và thời kỳ Đổi Mới. Mỗi cuốn kèm một đoạn giới thiệu ngắn về nội dung, bối cảnh ra đời và giá trị của tác phẩm, dành cho bạn đọc muốn hệ thống lại kho tàng văn chương nước nhà hoặc tìm điểm khởi đầu cho hành trình đọc lại những tác phẩm quen thuộc.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
Đoạn Tuyệt
[1988] Nhất Linh
60.000đ
1. Hoàng Lê Nhất Thống Chí
Tác giả: Ngô gia văn phái
Bộ tiểu thuyết chương hồi bằng chữ Hán do nhiều tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì ở Tả Thanh Oai soạn nối nhau, ghi lại giai đoạn biến động dữ dội cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX: triều Lê mục ruỗng, chúa Trịnh lộng quyền, kiêu binh nổi loạn, quân Thanh kéo sang rồi thất bại trước cuộc hành quân thần tốc của Quang Trung. Tác phẩm đứng ở ranh giới đặc biệt giữa sử ký và tiểu thuyết: các sự kiện được thuật lại sát với chính sử, nhưng nhân vật thì hiện lên có tính cách, có giọng nói, có những khoảnh khắc rất người. Chính điều đó khiến những trang viết về Nguyễn Huệ, về vua Lê Chiêu Thống hay các quan lại trong cơn tan rã của một triều đại vẫn giữ được sức lôi cuốn với người đọc hôm nay, đồng thời cho thấy cái nhìn phức tạp của chính những trí thức sống giữa buổi giao thời.
2. Nỗi Buồn Chiến Tranh
Tác giả: Bảo Ninh
Cuốn tiểu thuyết đưa tên tuổi Bảo Ninh ra thế giới, kể về Kiên — người lính trở về sau cuộc chiến và sống phần đời còn lại trong những mảnh ký ức không chịu nằm yên. Tác phẩm không đi theo trình tự thời gian mà xáo trộn quá khứ với hiện tại, để những trận đánh, những đồng đội đã mất và mối tình dang dở với Phương liên tục trồi lên giữa đời thường Hà Nội thời hậu chiến. Điều làm nên sức nặng của cuốn sách là cách nó nhìn chiến tranh từ bên trong một con người: không phải chuỗi chiến công mà là những tổn thương âm ỉ, nỗi cô đơn của người sống sót và câu hỏi làm sao viết lại được những gì đã mất. Đây được xem là một trong những tiểu thuyết Việt Nam hiện đại quan trọng nhất, đã được dịch ra hàng chục thứ tiếng.
3. Bướm Trắng
Tác giả: Nhất Linh
Tiểu thuyết của Nhất Linh viết về Trương, một thanh niên tin rằng mình mắc bệnh nan y và chỉ còn sống được ít lâu. Ý nghĩ về cái chết cận kề đẩy anh vào lối sống buông thả — rượu, cờ bạc, những cuộc chơi thâu đêm — trong khi trái tim vẫn hướng về Thu, người con gái anh yêu nhưng không dám đến gần. Khác với những tác phẩm mang tính luận đề của Tự Lực Văn Đoàn giai đoạn đầu, cuốn sách chuyển hẳn sang khai thác đời sống nội tâm: từng biến chuyển tâm lý, từng lần tự dối lòng và giằng co giữa khát khao sống với mặc cảm tuyệt vọng đều được lần theo rất kỹ. Nhiều nhà nghiên cứu coi đây là bước tiến đáng kể của tiểu thuyết tâm lý Việt Nam trước 1945.
4. Hòn Đất
Tác giả: Anh Đức
Tiểu thuyết viết trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, lấy bối cảnh vùng Hòn Đất ở Kiên Giang, nơi những người dân và du kích bám hang, bám đất để cầm cự trước các đợt càn quét. Trung tâm tác phẩm là chị Sứ — người phụ nữ Nam Bộ dịu dàng, đảm đang mà kiên cường, nhân vật được xây dựng từ nguyên mẫu có thật và trở thành một hình tượng quen thuộc trong văn học kháng chiến. Anh Đức viết bằng chất giọng đậm màu sắc Nam Bộ, nhiều đoạn tả cảnh sông nước, hang đá và đời sống làng quê giàu chi tiết. Bên cạnh những trang chiến đấu căng thẳng, cuốn sách dành nhiều dung lượng cho tình mẹ con, tình xóm giềng, khiến câu chuyện về lòng quả cảm được kể từ những gắn bó rất đời thường.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
6 cuốn sách khác của Nam Cao5. Lão Hạc
Tác giả: Nam Cao
Truyện ngắn nổi tiếng bậc nhất của Nam Cao, kể về một người nông dân già sống cô độc sau khi con trai bỏ đi làm phu đồn điền, chỉ còn con chó Vàng làm bạn. Nghèo túng và ốm đau dồn lão đến quyết định bán con chó — chi tiết day dứt nhất truyện — rồi lặng lẽ chọn cho mình một lối thoát để giữ trọn mảnh vườn cho con. Câu chuyện được kể qua lời ông giáo hàng xóm, người ban đầu chỉ hiểu lão một cách hời hợt và dần nhận ra chiều sâu của một nhân cách. Bằng lối viết tiết chế, không lên gân, Nam Cao dựng lên bi kịch của người nông dân trước 1945 và đặt ra một suy tư còn nguyên giá trị: muốn hiểu người khác thì phải chịu nhìn kỹ, đừng vội phán xét.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
3 cuốn sách khác của Ngô Tất Tố6. Việc Làng
Tác giả: Ngô Tất Tố
Tập phóng sự ghi lại những hủ tục nặng nề của làng quê Bắc Bộ trước Cách mạng: lệ khao vọng, ngôi thứ đình trung, những đám ma đám cưới linh đình mà một suất ăn cỗ có thể khiến cả gia đình khánh kiệt. Ngô Tất Tố viết từ vị trí người trong cuộc, am tường tường tận từng lề luật của làng xã, nên các mẩu chuyện vừa cụ thể đến mức tưởng như biên bản, vừa thấm vị mỉa mai chua chát. Qua từng trường hợp riêng lẻ, tác phẩm phơi bày cơ chế mà danh dự hão và tập tục cũ trói buộc người nông dân chặt không kém gì sưu thuế. Đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của thể phóng sự Việt Nam giai đoạn 1930-1945, đồng thời là tư liệu quý về nếp sống làng xã xưa.
7. Bình Ngô Đại Cáo
Tác giả: Nguyễn Trãi
Áng hùng văn Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi soạn năm 1428 để bố cáo với thiên hạ việc quân Minh đã bị đánh đuổi và nước nhà bước sang kỷ nguyên mới. Bài cáo mở đầu bằng tuyên ngôn về nền văn hiến lâu đời và chủ quyền riêng của Đại Việt, tiếp đó kể tội quân xâm lược, thuật lại chặng đường gian khổ của khởi nghĩa Lam Sơn từ những ngày thiếu quân thiếu lương đến các chiến thắng quyết định, rồi khép lại bằng lời tuyên bố thái bình. Sức mạnh của tác phẩm nằm ở tư tưởng nhân nghĩa — lấy yên dân làm gốc — và ở giọng văn biền ngẫu vừa đanh thép vừa hào sảng. Nhiều thế hệ vẫn xem đây là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai trong lịch sử dân tộc.
8. Hịch Tướng Sĩ
Tác giả: Trần Quốc Tuấn
Bài hịch Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn viết để hiểu dụ tướng sĩ trước cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông, một trong những văn bản chính luận sớm và có sức lay động nhất của văn học trung đại Việt Nam. Tác giả nhắc lại gương trung nghĩa đời trước, vạch rõ thái độ ngang ngược của sứ giặc, rồi bày tỏ nỗi lòng bằng những câu văn đã đi vào trí nhớ nhiều thế hệ: quên ăn, thức trắng, ruột đau như cắt. Từ đó ông phê phán lối sống hưởng lạc, chỉ ra hậu quả nếu nước mất và kêu gọi tướng sĩ chuyên tâm luyện tập binh thư. Sự kết hợp giữa lý lẽ chặt chẽ với cảm xúc chân thành khiến bài hịch vượt khỏi khuôn khổ một văn bản quân sự để trở thành áng văn bất hủ.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
6 cuốn sách khác của Nam Cao9. Sống Mòn
Tác giả: Nam Cao
Cuốn tiểu thuyết duy nhất Nam Cao hoàn thành trước Cách mạng, xoay quanh Thứ — một giáo khổ trường tư ở ngoại ô Hà Nội, từng ôm hoài bão lớn nhưng rốt cuộc bị đồng lương còm và những toan tính vụn vặt bào mòn từng ngày. Tác phẩm gần như không có biến cố lớn; sức nặng của nó nằm ở việc theo sát dòng nghĩ ngợi của nhân vật: những so đo với đồng nghiệp, những cơn ghen tuông vô cớ, nỗi xấu hổ vì chính sự nhỏ nhen của mình. Nam Cao gọi tên một bi kịch ít ai gọi trước ông — bi kịch của người trí thức nghèo sống mà như đang mục dần đi, chết dần trong khi vẫn thở. Đây được xem là một trong những tiểu thuyết tâm lý xuất sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
Đoạn Tuyệt10. Đoạn Tuyệt
Tác giả: Nhất Linh
Tiểu thuyết luận đề tiêu biểu của Tự Lực Văn Đoàn, kể chuyện Loan — cô gái tân học buộc phải lấy Thân theo sắp đặt của gia đình, rồi sống những năm tháng ngột ngạt trong một nhà chồng nề nếp cũ, nơi nàng dâu bị đo bằng bổn phận và sự phục tùng. Mâu thuẫn dồn nén dẫn đến tai nạn và phiên tòa ở phần sau, nơi câu chuyện riêng của Loan trở thành cuộc chất vấn công khai với cả một hệ thống lễ giáo. Cuốn sách gây tiếng vang khi ra đời vì đặt thẳng vấn đề quyền tự do hôn nhân và quyền sống của người phụ nữ, đối lập gay gắt giữa nếp gia đình phong kiến với ý thức cá nhân của thế hệ mới. Đến nay nó vẫn là tác phẩm không thể bỏ qua khi đọc văn học lãng mạn 1932-1945.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
1 cuốn sách khác của Nguyễn Dữ11. Truyền Kỳ Mạn Lục
Tác giả: Nguyễn Dữ
Tập truyện chữ Hán gồm hai mươi thiên, được xem là kiệt tác của văn xuôi tự sự trung đại Việt Nam. Nguyễn Dữ mượn khung cảnh ma quỷ, thần tiên, mộng mị để nói chuyện nhân gian: người vợ chịu oan phải tìm đến cái chết, gã lái buôn tham lam, những nho sĩ bất đắc chí, những cuộc gặp gỡ chốn âm dương mờ tỏ. Đằng sau vẻ kỳ ảo là cái nhìn phê phán khá thẳng vào thói tha hóa của quan lại và những định kiến đè lên thân phận phụ nữ, cùng niềm cảm thương với người lương thiện bị vùi dập. Chuyện người con gái Nam Xương trích từ tập này đã trở thành một trong những câu chuyện quen thuộc nhất với bạn đọc Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
5 cuốn sách khác của Tô Hoài12. Vợ Chồng A Phủ
Tác giả: Tô Hoài
Truyện ngắn rút từ tập Truyện Tây Bắc, viết sau chuyến đi thực tế dài ngày của Tô Hoài lên vùng cao. Mị bị bắt về làm con dâu gạt nợ nhà thống lý Pá Tra, sống lầm lũi như cái bóng cho đến đêm tình mùa xuân khi tiếng sáo gọi bạn đánh thức trong lòng cô những rung động tưởng đã tắt. Sau đó là cuộc gặp với A Phủ, chàng trai bị trói đứng chờ chết vì để hổ bắt mất bò, và hành động cắt dây cởi trói đưa cả hai chạy khỏi Hồng Ngài. Tô Hoài kể bằng thứ văn giàu chi tiết phong tục — bếp lửa, tiếng sáo, tục cướp vợ, cách trình bày lễ nghi của nhà thống lý — nhưng điều đọng lại là quá trình một sức sống bị đè nén cuối cùng vẫn trỗi dậy.
13. Nửa Chừng Xuân
Tác giả: Khái Hưng
Tiểu thuyết của Khái Hưng kể về Mai, cô gái mồ côi phải một mình lo cho em, gặp và yêu Lộc — con trai một gia đình quan lại. Cuộc hôn nhân không được bà Án chấp nhận vì môn đăng hộ đối và vì quan niệm nối dõi, dẫn tới những mưu tính chia rẽ khiến Mai chấp nhận rời đi, lặng lẽ nuôi con một mình. Tác phẩm đặt cạnh nhau hai hệ giá trị: uy quyền của gia đình phong kiến và lòng tự trọng của một người phụ nữ tân thời không chịu sống nhờ vào sự thương hại. Điểm đáng nhớ nhất là nhân vật Mai — dịu dàng nhưng rất cứng cỏi, chọn hy sinh mà không đánh mất phẩm giá — một trong những hình tượng nữ đẹp nhất của Tự Lực Văn Đoàn.
14. Chiếc Thuyền Ngoài Xa
Tác giả: Nguyễn Minh Châu
Truyện ngắn thời kỳ Đổi Mới, mở đầu bằng khoảnh khắc nhiếp ảnh gia Phùng bắt được một bức ảnh tuyệt đẹp: con thuyền lưới vó ẩn hiện trong sương sớm. Nhưng ngay sau đó, từ chính con thuyền ấy bước ra một người đàn ông đánh vợ tàn nhẫn, và người đàn bà hàng chài cam chịu không kêu một tiếng. Câu chuyện tiếp tục ở tòa án huyện, nơi bà từ chối ly hôn và giải thích bằng những lý lẽ khiến Phùng lẫn vị chánh án phải nhìn lại toàn bộ hiểu biết của mình. Nguyễn Minh Châu dùng khoảng cách giữa vẻ đẹp nhìn từ xa và sự thật nhìn thật gần để chất vấn thói quen nhìn đời sống bằng công thức, và nhắc rằng nghệ thuật không thể tách khỏi những số phận cụ thể.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
3 cuốn sách khác của Ngô Tất Tố15. Lều Chõng
Tác giả: Ngô Tất Tố
Cuốn tiểu thuyết phóng sự dựng lại toàn cảnh chế độ khoa cử chữ Hán ở những năm tháng cuối cùng của nó, qua bước đường lều chõng của Đào Vân Hạc cùng các sĩ tử cùng thời. Người đọc được đưa vào tận trường thi: cách dựng lều, những kiêng kỵ về húy, nỗi phấp phỏng chờ bảng, cảnh vinh quy và cả những trớ trêu, may rủi quyết định cả một đời người. Ngô Tất Tố hiểu tường tận thế giới ấy vì chính ông từng đi thi, nên chi tiết dày dặn và chính xác đến mức tác phẩm còn có giá trị như một tư liệu. Ẩn dưới lớp phong tục là cái nhìn phê phán lối học từ chương chỉ cốt lấy danh, làm hao mòn tài năng và trói buộc trí thức vào một khuôn khổ đã lỗi thời.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
6 cuốn sách khác của Nam Cao16. Một Bữa No
Tác giả: Nam Cao
Truyện ngắn ngắn gọn mà tàn nhẫn của Nam Cao, kể về một bà lão nghèo đói lâu ngày, lấy cớ đi thăm cháu để tìm đến nhà bà phó Thụ với hy vọng được ăn một bữa. Bà ngồi lì, chịu đủ những lời bóng gió và ánh mắt khinh rẻ để đổi lấy mấy bát cơm, rồi ăn cố đến mức trở về nhà thì ốm và chết vì chính bữa no ấy. Nam Cao không bình luận nhiều, chỉ để các chi tiết tự nói: cái đói làm con người mất dần lòng tự trọng, còn sự bố thí thì đi kèm với khinh miệt. Trong vài trang giấy, truyện chạm tới một trong những câu hỏi day dứt nhất mà nhà văn theo đuổi suốt đời — hoàn cảnh có thể bào mòn nhân phẩm con người đến đâu.
17. Mùa Lạc
Tác giả: Nguyễn Khải
Truyện ngắn tiêu biểu của Nguyễn Khải viết về nông trường Điện Biên những năm sau hòa bình lập lại, nơi mảnh đất từng là chiến địa được khai vỡ để trồng lạc. Nhân vật Đào là người đàn bà lỡ dở, mang theo quá khứ nhiều mất mát và một vẻ ngoài chua ngoa như tấm áo giáp tự vệ; giữa cuộc sống lao động tập thể, chị dần tìm lại được niềm tin và cả một hạnh phúc muộn. Tác phẩm nổi tiếng với ý tưởng về sự hồi sinh: đất chết có thể xanh trở lại, và đời người cũng vậy. Bằng giọng kể điềm đạm, thiên về phân tích tâm lý, Nguyễn Khải cho thấy sức mạnh của một cộng đồng trong việc mang lại cơ hội thứ hai cho những con người tưởng đã hết đường.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
2 cuốn sách khác của Thạch Lam18. Hà Nội Băm Sáu Phố Phường
Tác giả: Thạch Lam
Tập tùy bút Thạch Lam viết về Hà Nội những năm 1940, phần nhiều là chuyện quà bánh và hàng phố: cốm Vòng, phở, bún chả, bánh cuốn, những gánh hàng rong đi qua phố khuya cùng tiếng rao đã thành âm thanh riêng của thành phố. Ông không viết theo lối liệt kê mà quan sát rất kỹ từng chi tiết — cách gói, cách bày, dáng người bán, mùi hương thoảng qua — rồi từ đó nói về nếp sống, về cái tinh tế trong ăn uống và cả những đổi thay đang len vào phố cũ. Văn Thạch Lam nhẹ, gợi, nhiều dư vị, khiến cuốn sách vừa là một áng văn đẹp vừa là bức chân dung sinh động về Hà Nội xưa mà nhiều người vẫn tìm đọc để hình dung lại thành phố một thời.
19. Hồn Bướm Mơ Tiên
Tác giả: Khái Hưng
Tiểu thuyết đầu tay của Khái Hưng và cũng là tác phẩm mở đầu cho Tự Lực Văn Đoàn, kể về Ngọc, chàng sinh viên lên chơi chùa Long Giáng và gặp chú tiểu Lan mà dần nhận ra là một cô gái cải trang đi tu. Mối tình chớm nở giữa hai người diễn ra trong không gian chùa chiền tĩnh lặng, giữa tiếng chuông, vườn chè và những buổi chiều đồi núi, luôn bị giằng giữa khát vọng yêu đương và lời nguyện đã trót mang. Cuốn sách được nhớ đến vì chất thơ trong trẻo và cái kết đầy dư vị, khi tình yêu được giữ ở dạng tinh khiết nhất thay vì trở thành sở hữu. Đây là dấu mốc quan trọng của tiểu thuyết lãng mạn Việt Nam đầu thập niên 1930.
20. Cơm Thầy Cơm Cô
Tác giả: Vũ Trọng Phụng
Thiên phóng sự Vũ Trọng Phụng viết về giới người ở tại Hà Nội những năm 1930: những người từ quê ra tỉnh, tụ tập ở các chợ người chờ được thuê, rồi bước vào các gia đình chủ với đủ cảnh ngộ — bị bóc lột, bị nghi ngờ, đôi khi bị lăng nhục. Tác giả nhập vai, quan sát từ bên trong, ghi lại lời ăn tiếng nói và những mánh khóe mưu sinh với sự chính xác lạnh lùng đặc trưng của ông. Tác phẩm không dừng ở việc kể khổ mà chỉ ra cả một guồng máy xã hội đẩy người nghèo vào cảnh sống lệ thuộc, đồng thời không né tránh những góc khuất trong chính họ. Đây là một trong những phóng sự tiêu biểu nhất của cây bút được mệnh danh ông vua phóng sự đất Bắc.
Những cuốn sách trên có thể hiện chưa có tại tiệm. Nếu bạn muốn tìm các đầu sách này hoặc sách cùng chủ đề, hãy tìm tại Sách Chương Mới hoặc dặn trước để tiệm tìm giúp bạn.
Nguồn tham khảo: sachchuongmoi