Tác phẩm văn học Việt Nam kinh điển (phần 3)
Phần 3 của loạt bài giới thiệu những áng văn kinh điển Việt Nam, tiếp nối phần 1 và phần 2 với 20 tác phẩm trải dài từ ký sự, tùy bút trung đại, tiểu thuyết lãng mạn Tự Lực Văn Đoàn, văn xuôi hiện thực phê phán trước 1945, đến văn học kháng chiến và những truyện ngắn cách tân thời kỳ Đổi Mới. Mỗi cuốn kèm một đoạn giới thiệu ngắn về nội dung, bối cảnh ra đời và giá trị của tác phẩm, dành cho bạn đọc muốn tiếp tục hành trình khám phá kho tàng văn chương nước nhà.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
1. Đất Nước Đứng Lên
Tác giả: Nguyễn Trung Thành
Đất Nước Đứng Lên (1955) là tiểu thuyết đầu tay của Nguyên Ngọc dưới bút danh Nguyễn Trung Thành, viết ngay sau những năm ông sống và chiến đấu cùng đồng bào Tây Nguyên trong kháng chiến chống Pháp. Tác phẩm khắc họa hành trình trưởng thành của anh hùng Núp và dân làng Kông Hoa, từ những người dân bản địa chất phác đến khi cầm vũ khí đứng lên chống giặc, giữ làng giữ núi. Bằng vốn hiểu biết sâu sắc về văn hóa và thiên nhiên Tây Nguyên, nhà văn dựng nên bức tranh sử thi vừa hào hùng vừa đậm chất trữ tình về tinh thần bất khuất của một cộng đồng dân tộc thiểu số. Tác phẩm được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh và trở thành một trong những cột mốc quan trọng của văn học kháng chiến Việt Nam.
2. Thượng Kinh Ký Sự
Tác giả: Lê Hữu Trác
Thượng Kinh Ký Sự là tập ký sự chữ Hán do danh y Lê Hữu Trác, hiệu Hải Thượng Lãn Ông, viết vào cuối thế kỷ 18, ghi lại chuyến đi từ Hương Sơn ra kinh đô Thăng Long theo lệnh triệu để chữa bệnh cho thế tử nhà chúa Trịnh. Qua từng chặng đường và những ngày lưu lại chốn kinh kỳ, tác giả không chỉ thuật lại công việc chữa bệnh mà còn quan sát tinh tế cảnh vật, lễ nghi cung đình và thế thái nhân tình đương thời, đồng thời bộc lộ khát vọng sống ẩn dật, xa lánh vòng danh lợi. Tác phẩm được xem là một trong những áng ký sự đặc sắc nhất của văn học trung đại Việt Nam, vừa có giá trị văn chương vừa có giá trị sử liệu quý giá về xã hội thế kỷ 18.
3. Rừng Xà Nu
Tác giả: Nguyễn Trung Thành
Rừng Xà Nu (1965) là truyện ngắn nổi tiếng của Nguyễn Trung Thành, lấy bối cảnh làng Xô Man ở Tây Nguyên trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Qua lời kể của già làng về cuộc đời Tnú — người con của núi rừng đã trải qua đau thương mất mát để trở thành chiến sĩ giải phóng quân — tác phẩm khắc họa sức sống bất diệt và tinh thần quật khởi của cả một cộng đồng, được ví như những cánh rừng xà nu vươn mình đón nắng dù bom đạn tàn phá. Hình ảnh cây xà nu xuyên suốt tác phẩm trở thành biểu tượng giàu chất sử thi cho ý chí kiên cường của con người Tây Nguyên nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
6 cuốn sách khác của Nam Cao4. Đôi Mắt
Tác giả: Nam Cao
Đôi Mắt (1948) là truyện ngắn được Nam Cao viết trong giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp, xoay quanh cuộc gặp gỡ giữa nhà văn Độ và người bạn văn cũ tên Hoàng tại vùng tản cư. Qua những cuộc trò chuyện và cách hai nhân vật nhìn nhận người nông dân kháng chiến, tác phẩm đặt ra vấn đề về lập trường và cách nhìn đời của người trí thức trước vận mệnh dân tộc — một bên là cái nhìn trịch thượng, hoài nghi của Hoàng, một bên là sự cảm thông, tin tưởng của Độ. Đôi Mắt được xem như một tuyên ngôn nghệ thuật của các nhà văn tham gia kháng chiến, đề cao yêu cầu nhà văn phải gắn bó và thấu hiểu quần chúng nhân dân.
5. Giông Tố
Tác giả: Vũ Trọng Phụng
Giông Tố (1936) là một trong những tiểu thuyết tiêu biểu nhất của Vũ Trọng Phụng, cây bút hiện thực phê phán sắc sảo bậc nhất văn học Việt Nam trước 1945. Truyện xoay quanh bi kịch của Thị Mịch, cô gái quê nghèo bị Nghị Hách — một phú hào tha hóa — cưỡng hiếp rồi cuốn vào vòng xoáy danh lợi của xã hội thượng lưu giả dối. Với ngòi bút trào phúng cay độc và khả năng dựng truyện đầy kịch tính, tác giả phơi bày bộ mặt thối nát của tầng lớp thống trị thực dân phong kiến, đồng thời gửi gắm tiếng nói phẫn nộ trước những bất công mà người dân nghèo phải gánh chịu.
6. Tang Thương Ngẫu Lục
Tác giả: Phạm Đình Hổ & Nguyễn Án
Tang Thương Ngẫu Lục là tập bút ký chữ Hán do hai danh sĩ Phạm Đình Hổ và Nguyễn Án cùng biên soạn vào cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19, ghi lại những chuyện dâu bể của đất kinh kỳ Thăng Long qua giai đoạn Lê mạt sang đầu triều Nguyễn đầy biến động. Tác phẩm tập hợp nhiều mẩu chuyện về nhân vật lịch sử, phong tục, giai thoại và cả những chuyện lạ mang màu sắc kỳ ảo, phản ánh sinh động bức tranh xã hội và tâm thế con người trước cảnh vật đổi sao dời. Đây là nguồn tư liệu quý cho việc tìm hiểu lịch sử, văn hóa Thăng Long thời kỳ chuyển giao giữa hai triều đại.
7. Trống Mái
Tác giả: Khái Hưng
Trống Mái (1936) là tiểu thuyết của Khái Hưng, một trong những cây bút trụ cột của nhóm Tự Lực Văn Đoàn, lấy bối cảnh vùng biển Sầm Sơn. Chuyện kể về mối tình giữa Hiền, cô tiểu thư thành thị xinh đẹp, kiêu kỳ, và Vọi, chàng trai chài lưới có thân hình cường tráng như một pho tượng sống. Qua sự đối lập giữa vẻ đẹp hình thể khỏe khoắn, chất phác của Vọi với thế giới phù phiếm mà Hiền thuộc về, tác phẩm gợi mở những suy tư về quan niệm thẩm mỹ, giai cấp và giới hạn của tình yêu trong xã hội thành thị đầu thế kỷ 20.
8. Người Mẹ Cầm Súng
Tác giả: Nguyễn Thi
Người Mẹ Cầm Súng (1968) là truyện ký của nhà văn Nguyễn Thi, viết về cuộc đời có thật của chị Nguyễn Thị Út (Út Tịch) — người mẹ nông dân Nam Bộ trở thành nữ chiến sĩ du kích kiên cường trong kháng chiến chống Mỹ. Tác phẩm khắc họa hình ảnh người phụ nữ vừa tần tảo nuôi con vừa cầm súng chiến đấu, gắn liền với câu nói bất hủ 'còn cái lai quần cũng đánh' đã trở thành biểu tượng cho ý chí quật cường của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Bằng lối viết chân thực, giàu cảm xúc, Nguyễn Thi đã dựng nên một trong những chân dung người mẹ chiến sĩ cảm động nhất của văn học cách mạng.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
2 cuốn sách khác của Thạch Lam9. Nắng Trong Vườn
Tác giả: Thạch Lam
Nắng Trong Vườn (1938) là tập truyện ngắn đầu tay của Thạch Lam, cây bút nổi bật của Tự Lực Văn Đoàn với lối viết nhẹ nhàng, tinh tế và giàu chất thơ. Tập truyện quy tụ những trang viết về đời sống thường nhật của con người Hà Nội và vùng ngoại ô, ít có xung đột kịch tính mà thiên về khai thác những rung động tâm hồn mong manh, những khoảnh khắc đẹp đẽ thoáng qua trong cuộc sống bình dị. Qua đó, Thạch Lam bộc lộ một phong cách văn xuôi trữ tình đặc trưng, giàu lòng trắc ẩn với những kiếp người nhỏ bé, khiêm nhường.
10. Vũ Trung Tùy Bút
Tác giả: Phạm Đình Hổ
Vũ Trung Tùy Bút (khoảng đầu thế kỷ 19) là tập tùy bút chữ Hán của danh sĩ Phạm Đình Hổ, ghi chép tản mạn những điều mắt thấy tai nghe về chế độ, phong tục, nhân vật và sinh hoạt xã hội thời Lê mạt. Với lối viết cẩn trọng, giàu tinh thần khảo cứu của một nhà nho uyên bác, tác giả phản ánh sinh động đời sống cung đình, học thuật và những đổi thay của xã hội đương thời, đặc biệt là những tệ nạn trong phủ chúa Trịnh. Cùng với Tang Thương Ngẫu Lục, đây là một trong những tác phẩm tùy bút giá trị nhất của văn học trung đại, kết hợp hài hòa giữa chất văn chương và tư liệu lịch sử.
11. Vàng Lửa
Tác giả: Nguyễn Huy Thiệp
Vàng Lửa là một trong ba truyện ngắn giả lịch sử nổi tiếng của Nguyễn Huy Thiệp viết vào cuối thập niên 1980, lấy bối cảnh triều Nguyễn qua lời kể của nhân vật hư cấu Phăng, một người Pháp phục vụ dưới thời vua Gia Long và Minh Mạng. Bằng bút pháp mới lạ, pha trộn giữa hư cấu và những chi tiết mang dáng dấp lịch sử, tác phẩm đặt ra nhiều cách diễn giải khác nhau về nhân vật, sự kiện, thậm chí đưa ra những kết thúc bỏ ngỏ gây tranh luận. Vàng Lửa cùng các truyện lịch sử khác của Nguyễn Huy Thiệp đã tạo nên một làn sóng tranh luận sôi nổi trong giới nghiên cứu và phê bình văn học thời kỳ Đổi Mới.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
2 cuốn sách khác của Thạch Lam12. Sợi Tóc
Tác giả: Thạch Lam
Sợi Tóc (1942) là tập truyện ngắn của Thạch Lam, trong đó truyện ngắn cùng tên là một trong những tác phẩm được nhắc đến nhiều nhất của ông. Câu chuyện xoay quanh khoảnh khắc nhân vật chính đứng trước một cơ hội chiếm đoạt tiền bạc của bạn mình mà không ai hay biết, để rồi nhận ra ranh giới giữa lương thiện và tội lỗi đôi khi mong manh như một sợi tóc. Với lối viết tâm lý tinh tế, giàu chất suy tưởng, Thạch Lam khắc họa sâu sắc những giằng xé nội tâm thầm kín của con người trước cám dỗ, khẳng định phong cách truyện ngắn trữ tình đặc trưng của ông.
13. Tướng Về Hưu
Tác giả: Nguyễn Huy Thiệp
Tướng Về Hưu (1987) là truyện ngắn gây tiếng vang lớn của Nguyễn Huy Thiệp, được xem là một trong những tác phẩm mở đầu cho dòng văn học Đổi Mới ở Việt Nam. Truyện kể về vị tướng già về hưu trở lại sống cùng gia đình sau nhiều năm xa cách vì chinh chiến, để rồi ông ngỡ ngàng, lạc lõng trước những đổi thay, thực dụng và rạn nứt trong các mối quan hệ gia đình thời hậu chiến. Bằng giọng văn lạnh lùng, sắc lạnh nhưng ẩn chứa nhiều xót xa, Nguyễn Huy Thiệp phơi bày những mặt trái của đời sống xã hội đương thời, tạo nên một cú hích mạnh mẽ cho văn xuôi Việt Nam thời kỳ đổi mới.
14. Mảnh Trăng Cuối Rừng
Tác giả: Nguyễn Minh Châu
Mảnh Trăng Cuối Rừng (1970) là truyện ngắn tiêu biểu của Nguyễn Minh Châu viết trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, kể về cuộc gặp gỡ đầy chất thơ giữa Lãm, một chiến sĩ lái xe, và Nguyệt, cô thanh niên xung phong xinh đẹp, kiên cường mà anh chưa từng gặp mặt nhưng đã có cảm tình qua lời kể của người khác. Trên hành trình vượt qua bom đạn để đến với người mình yêu, hình ảnh Nguyệt hiện lên lung linh như ánh trăng cuối rừng, biểu tượng cho vẻ đẹp lý tưởng, trong trẻo của con người Việt Nam giữa chiến tranh khốc liệt. Tác phẩm thể hiện rõ nét bút pháp lãng mạn cách mạng đặc trưng của Nguyễn Minh Châu trong giai đoạn sáng tác trước 1975.
15. Phẩm Tiết
Tác giả: Nguyễn Huy Thiệp
Phẩm Tiết là một truyện ngắn giả lịch sử khác của Nguyễn Huy Thiệp, xoay quanh nhân vật vua Quang Trung và mối quan hệ với người con gái tên Vinh Hoa, được xây dựng với nhiều tình tiết hư cấu táo bạo, khác xa hình dung quen thuộc về vị anh hùng áo vải trong sử sách. Bằng cách tái hiện nhân vật lịch sử qua lăng kính đời thường, nhiều dục vọng và mâu thuẫn nội tâm, tác giả thách thức lối viết sử thi minh họa quen thuộc, khơi mở những cách nhìn đa chiều về con người và lịch sử. Cùng với Vàng Lửa và Kiếm Sắc, Phẩm Tiết là một trong ba truyện ngắn lịch sử gây nhiều tranh cãi nhất của Nguyễn Huy Thiệp.
16. Người Trở Về
Tác giả: Nguyễn Minh Châu
Người Trở Về là truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu viết về đề tài người lính sau chiến tranh, khắc họa những khó khăn, bỡ ngỡ của người trở về từ chiến trường khi phải hòa nhập lại với cuộc sống đời thường vốn đã đổi thay nhiều so với ký ức họ mang theo. Với sự quan sát tinh tế và tấm lòng nhân hậu đặc trưng, nhà văn đi sâu vào những góc khuất tâm lý, những vết thương âm thầm mà chiến tranh để lại trong mỗi con người, dù họ đã bước ra khỏi cuộc chiến. Tác phẩm nằm trong mạch sáng tác thời kỳ sau 1975 của Nguyễn Minh Châu, khi ông chuyển hướng ngòi bút từ cảm hứng sử thi sang những trăn trở thế sự và số phận cá nhân.
17. Cô Giáo Minh
Tác giả: Nguyễn Công Hoan
Cô Giáo Minh là tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan, cây bút trào phúng hiện thực nổi tiếng trước 1945, viết về cuộc đời và số phận một cô giáo trong xã hội thực dân phong kiến đầy những ràng buộc lễ giáo và bất công. Qua nhân vật cô giáo Minh, tác giả khắc họa hoàn cảnh của người phụ nữ trí thức phải vật lộn giữ gìn phẩm giá và lý tưởng nghề nghiệp trước áp lực của hủ tục và định kiến xã hội đương thời. Tác phẩm mang đậm dấu ấn ngòi bút hiện thực giàu tính phê phán của Nguyễn Công Hoan, đồng thời thể hiện sự cảm thông sâu sắc của ông với những kiếp người chịu nhiều thiệt thòi.
18. Tố Tâm
Tác giả: Hoàng Ngọc Phách
Tố Tâm (1925) của Hoàng Ngọc Phách được xem là một trong những tiểu thuyết viết theo lối văn xuôi quốc ngữ hiện đại đầu tiên của văn học Việt Nam. Truyện kể về mối tình đầy day dứt giữa Đạm Thủy và Tố Tâm — hai người yêu nhau tha thiết nhưng không thể đến với nhau vì những ràng buộc của lễ giáo và hôn nhân sắp đặt, để rồi kết thúc trong bi kịch. Với lối viết mới mẻ đề cao tình cảm cá nhân và tâm lý nhân vật, khác hẳn văn chương khuôn thước truyền thống, Tố Tâm đã mở đường cho trào lưu văn học lãng mạn nở rộ ở Việt Nam những thập niên sau đó.
19. Gia Đình
Tác giả: Khái Hưng
Gia Đình (1936) là tiểu thuyết của Khái Hưng, xoay quanh cuộc sống trong một đại gia đình phong kiến nhiều thế hệ cùng chung sống dưới một mái nhà, với đầy đủ những mâu thuẫn, ràng buộc lễ giáo và toan tính giữa các thành viên. Qua bức tranh sinh hoạt gia đình ấy, tác giả phê phán nếp sống đại gia đình cũ kỹ, khắc nghiệt, đồng thời cổ vũ cho tư tưởng giải phóng cá nhân, đề cao hạnh phúc riêng tư của mỗi người — một chủ đề quen thuộc trong sáng tác của nhóm Tự Lực Văn Đoàn. Tác phẩm góp phần khắc họa rõ nét những chuyển biến trong quan niệm về gia đình và xã hội Việt Nam đầu thế kỷ 20.
Có bán tại tiệm, mua ngay!
Gặp Gỡ Cuối Năm20. Gặp Gỡ Cuối Năm
Tác giả: Nguyễn Khải
Gặp Gỡ Cuối Năm (1982) là tiểu thuyết mang hình thức đối thoại đặc trưng của Nguyễn Khải, xoay quanh cuộc trò chuyện giữa nhiều thế hệ, nhiều thành phần trong một gia đình gặp nhau vào dịp cuối năm tại Sài Gòn sau ngày đất nước thống nhất. Qua những cuộc đối thoại đan xen quan điểm, ký ức và trải nghiệm khác biệt của từng nhân vật, tác giả khắc họa những biến chuyển tư tưởng, những va chạm giữa cái cũ và cái mới trong xã hội miền Nam thời kỳ hậu chiến. Tác phẩm thể hiện rõ sở trường của Nguyễn Khải trong việc dựng nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại sắc sảo, giàu tính triết lý và thời sự.
Những cuốn sách trên có thể hiện chưa có tại tiệm. Nếu bạn muốn tìm các đầu sách này hoặc sách cùng chủ đề, hãy tìm tại Sách Chương Mới hoặc dặn trước để tiệm tìm giúp bạn.
Nguồn tham khảo: sachchuongmoi